Ngày 22/10/2024, Ủy ban Tứ phương của Hạ viện Philippines công bố một phát hiện gây chú ý: khoảng 300 đến 400 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại nước này đã bị các công dân Trung Quốc thâu tóm bất hợp pháp thông qua thủ đoạn gian lận. Vụ việc lập tức làm dấy lên lo ngại về tình trạng lách luật sở hữu đất của người nước ngoài và khả năng các khu đất này đang được dùng cho các mục đích thương mại nhạy cảm.
Quy mô có thể lên tới hàng nghìn hecta
Dân biểu Ace Barbers cho biết con số chính xác hiện vẫn chưa được chốt, nhưng diện tích đất do các cá nhân và công ty có liên hệ với người Trung Quốc nắm giữ có thể lên tới hàng nghìn hecta. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề của vài giao dịch đơn lẻ mà có thể là một mạng lưới mua bán đất quy mô lớn, được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau để tránh sự giám sát của cơ quan chức năng.
Barbers nói rằng một số người liên quan đã dùng giấy tờ giả hoặc nhờ người Philippines gốc Hoa đứng tên hộ, nhằm vượt qua quy định cấm người nước ngoài sở hữu đất đai tại Philippines. Cách làm này, theo các nhà lập pháp, khiến việc phát hiện và truy vết dòng tiền, cũng như chủ sở hữu thực sự của tài sản, trở nên phức tạp hơn.
Nghi vấn sử dụng “người đứng tên hộ” và giấy tờ giả
Nhiều nghị sĩ nhấn mạnh dấu hiệu cho thấy các giao dịch này không chỉ là vấn đề pháp lý thông thường mà còn phản ánh cách thức lách các giới hạn hiến định của Philippines. Việc sử dụng những “người đứng tên hộ” được mô tả như một lớp bình phong để che giấu quyền kiểm soát thực tế của các cá nhân nước ngoài.
Barbers cảnh báo rằng một số khu đất đã được chuyển sang xây dựng nhà kho và các mục đích thương mại khác. Điều này làm dấy lên khả năng một số địa điểm có thể trở thành trung tâm mới cho các nhà điều hành cờ bạc trực tuyến Philippines, hay còn gọi là POGO, trong bối cảnh quốc gia này đang theo dõi chặt chẽ hơn các hoạt động liên quan đến lĩnh vực này.
Hai nhân vật được nêu tên trong các giao dịch
Dân biểu Stephen Paduano cho biết hai nhân vật người Trung Quốc là Aedy Tai Yang và Willie Ong được xác định có vai trò quan trọng trong các giao dịch đất nói trên. Tuy nhiên, trong thông tin được công bố, chưa có thêm chi tiết cụ thể về phạm vi tham gia của họ hay toàn bộ chuỗi giao dịch liên quan.
Việc nêu tên hai cá nhân này cho thấy cuộc điều tra đang chuyển dần từ việc xác định số lượng giấy tờ đất bất thường sang việc truy ra các đầu mối chính, từ khâu mua bán, chuyển nhượng cho đến khâu hợp thức hóa hồ sơ.
Lời kêu gọi điều tra các cơ quan cấp giấy tờ
Dân biểu Dan Fernandez kêu gọi Văn phòng Tổng chưởng lý mở cuộc điều tra sâu đối với Cơ quan Thống kê Philippines (PSA) và các cơ quan hộ tịch địa phương. Theo ông, những nơi này đã nới lỏng một số yêu cầu, tạo điều kiện để người Trung Quốc có thể hoàn tất thủ tục và gián tiếp tiếp cận đất đai một cách trái phép.
Fernandez cho rằng nếu quy trình xác minh danh tính và hồ sơ được thực hiện chặt chẽ hơn, người nước ngoài sẽ khó lòng vượt qua các rào cản được đặt ra trong hiến pháp Philippines. Ông nhấn mạnh đây là mắt xích quan trọng cần được xem xét, vì không chỉ liên quan đến hành vi của người mua mà còn liên quan đến độ an toàn của hệ thống cấp giấy tờ.
Quy định hiến pháp và sức ép chính trị
Theo Hiến pháp Philippines năm 1987, tỷ lệ sở hữu đất và doanh nghiệp của người nước ngoài tại nước này không được vượt quá 40%. Những cáo buộc mới nhất vì thế đang đặt ra sức ép lớn đối với các cơ quan thực thi pháp luật và quản lý đất đai, khi họ phải làm rõ liệu các giao dịch bị phát hiện có vi phạm trực tiếp quy định này hay không.
Vụ việc cũng phản ánh mối lo rộng hơn về việc đất đai Philippines có thể bị chi phối thông qua các mô hình sở hữu gián tiếp. Trong bối cảnh tranh luận về chủ quyền kinh tế và an ninh đất đai ngày càng gia tăng, thông tin do Ủy ban Tứ phương công bố nhiều khả năng sẽ tiếp tục thúc đẩy các cuộc điều tra và chất vấn mới tại quốc hội.
Những điểm chính được công bố
- Khoảng 300 đến 400 giấy chứng nhận đất tại Philippines bị cho là đã bị người Trung Quốc mua trái phép.
- Dân biểu Ace Barbers cho biết tổng diện tích có thể lên tới hàng nghìn hecta.
- Các phương thức bị cáo buộc gồm giấy tờ giả và dùng người Philippines gốc Hoa làm “người đứng tên hộ”.
- Một số khu đất được cho là dùng để xây nhà kho và mục đích thương mại, có thể liên quan đến POGO.
- Dân biểu Stephen Paduano nêu tên Aedy Tai Yang và Willie Ong như hai nhân vật quan trọng.
- Dân biểu Dan Fernandez đề nghị điều tra PSA và các cơ quan hộ tịch địa phương.
Hiện các cáo buộc vẫn đang được xem xét, và chưa có kết luận cuối cùng về toàn bộ quy mô, trách nhiệm cũng như mức độ vi phạm của từng cá nhân và tổ chức liên quan.